ความต้องการและปัญหาการใช้ห้องสมุดประชาชนของผู้สูงอายุในภาคเหนือของไทย*

Public Library Service Needs and Problems of the Elderly In Northern Thailand*

  • ทานตะวัน มหาวรรณ์ สาขาวิชาสารสนเทศศึกษา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  • พรชนิตว์ ลีนาราช ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Keywords: การใช้ห้องสมุดประชาชน, ผู้สูงอายุในภาคเหนือ, Use of Public Libraries, Elderly in Northern

Abstract

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาสภาพการใช้บริการ ความต้องการ และปัญหาการใช้บริการห้องสมุดสำหรับผู้สูงอายุในห้องสมุดประชาชนภาคเหนือของประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ คือ ผู้สูงอายุที่มารับบริการห้องสมุดประชาชนในภาคเหนือของประเทศไทย จำนวน 6 แห่ง ดังนี้ 1) ห้องสมุดประชาชนจังหวัด จำนวน  4 แห่ง ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย น่าน และลำปาง 2) ห้องสมุดประชาชน “เฉลิมราชกุมารี” จำนวน 2 แห่ง ได้แก่ เชียงราย และแพร่ เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถาม รวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้สูงอายุที่มารับบริการห้องสมุดประชาชนจังหวัดและห้องสมุดประชาชน “เฉลิมราชกุมารี”  ในภาคเหนือของประเทศไทย กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้ตารางสำเร็จรูปของทาโร่  ยามาเน่ (Taro Yamane) ระดับความเชื่อมั่น ร้อยละ 95 ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 398 คน

             ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุมีความต้องการบริการห้องสมุด จำแนกออกเป็น 8 ด้าน คือ 1) ด้านการจัดสภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ ได้แก่ บริการเครื่องปรับอากาศ ความสะอาดและเป็นระเบียบ และมีอากาศถ่ายเทสะดวก 2) ด้านบริการของห้องสมุด ได้แก่ บริการจัดส่งทรัพยากรถึงมือ บริการจุดช่วยเหลือการสืบค้น และบริการจัดส่งรายชื่อหนังสือ 3) ด้านบริการสิ่งอำนวยความสะดวกภายในห้องสมุด ได้แก่ บริการโซฟานั่งเบาะนุ่ม
มีพนักพิงสำหรับผู้สูงอายุ บริการพื้นที่นั่งอ่านสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ และบริการมุมน้ำดื่ม 4) ด้านบริการการสอนและอบรม ได้แก่ การจัดอบรมให้ความรู้เรื่องอาหารและสุขภาพ การจัดอบรมให้ความรู้เรื่องสมุนไพรไทย บริการคอมพิวเตอร์สำหรับสืบค้น และการจัดอบรมการใช้สมาร์ทโฟนสำหรับผู้สูงอายุ  5) ด้านการทรัพยากรสารสนเทศ ประกอบด้วย สิ่งพิมพ์ประเภทหนังสือ ได้แก่ หนังสือที่มีเนื้อหาด้านอาหารหรือสุขภาพ ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น และด้านศาสนา สิ่งพิมพ์ประเภทนวนิยาย  ได้แก่ นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ นวนิยายสืบสวนสอบสวน และนวนิยายผจญภัย และสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง ได้แก่ ได้แก่ หนังสือพิมพ์ วารสารบันเทิงหรือนิตยสาร และวารสารวิชาการ 6) ด้านสิ่งอำนวยความสะดวกภายนอกห้องสมุด ได้แก่  มีทางเดินเข้าห้องสมุดที่สะดวกและปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ ทางลาดขึ้น-ลงห้องสมุดแทนหรือคู่กับบันไดและที่จอดรถสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ 7) ด้านการจัดกิจกรรมของห้องสมุด ได้แก่ การจัดทำโครงการความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ในชุมชน เพื่อส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมสำหรับผู้สูงอายุ การเสวนาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และกิจกรรมอาสาสมัครในห้องสมุดของผู้สูงอายุ และ 8) ด้านทรัพยากรอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ หนังสือเสียง ภาพยนตร์ และหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) ส่วนในด้านปัญหาการใช้บริการห้องสมุดสำหรับผู้สูงอายุ ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุประสบปัญหาการใช้ห้องสมุดประชาชน จำแนกออกเป็น 3 ด้าน คือ 1) ด้านทรัพยากรสารสนเทศ อยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ ทรัพยากรสารสนเทศไม่ทันสมัย ไม่มีความหลากหลาย และมีจำนวนไม่เพียงพอต่อความต้องการ 2) ด้านการจัดสภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ อยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ ห้องสมุดมีอากาศร้อนและอากาศไม่ถ่ายเท ไม่มีการจัดพื้นที่นั่งอ่านสำหรับผู้สูงอายุ และไม่มีที่จอดรถสำหรับผู้สูงอายุ และ 3) ด้านบุคลากร อยู่ในระดับน้อย ได้แก่ บุคลากรไม่มีมนุษยสัมพันธ์ ไม่ให้คำแนะนำและช่วยเหลือในการให้บริการ และไม่เอาใส่ใจหรือกระตือรือร้นในการให้บริการ

Published
2021-06-28
How to Cite
มหาวรรณ์ท., & ลีนาราชพ. (2021). ความต้องการและปัญหาการใช้ห้องสมุดประชาชนของผู้สูงอายุในภาคเหนือของไทย* . Information - อินฟอร์เมชั่น, 28(1), 17-38. Retrieved from http://infojournal.kku.ac.th/index.php/information/article/view/494