สภาพปัจจุบันของการจัดการสารสนเทศผู้สูงอายุในประเทศไทย

Current Situation of Elderly Information Management in Thailand

  • สมาภรณ์ แม่นมาตย์ สาขาวิชาสารสนเทศศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • ลำปาง แม่นมาตย์ สาขาวิชาสารสนเทศศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Keywords: ผู้สูงอายุ, สารสนเทศผู้สูงอายุ, การจัดการสารสนเทศผู้สูงอายุ, Elderly person, Elderly information, Elderly information management, Ageing

Abstract

             งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและปัญหาของการจัดการสารสนเทศผู้สูงอายุของหน่วยงานที่รับผิดชอบงานด้านผู้สูงอายุ ในประเทศไทย 7 หน่วยงาน โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานผู้สูงอายุและการจัดการสารสนเทศของหน่วยงาน และการสัมภาษณ์ผู้บริหารงานและผู้ปฏิบัติงานที่รับผิดชอบการจัดการสารสนเทศในหน่วยงาน 21 คน ข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์นำมาวิเคราะห์สังเคราะห์ ตีความและนำเสนอเป็นผลวิจัยดังนี้

           ข้อมูล สารสนเทศผู้สูงอายุที่จัดเก็บอยู่ในหน่วยงานต่าง ๆ เป็นข้อมูลผู้สูงอายุที่ใช้ในการปฏิบัติงานตามภารกิจเฉพาะของหน่วยงานนั้นๆ มากกว่าที่จะเป็นข้อมูลทั่วไปที่อนุญาตให้หน่วยงานอื่นหรือบุคคลอื่น เช่น นักวิชาการ นักวิจัย เข้ามาใช้ร่วมกันได้ นอกจากนี้ข้อมูลผู้สูงอายุยังถือได้ว่าเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่ไม่อาจเผยแพร่ได้ ซึ่งข้อมูลสารสนเทศผู้สูงอายุที่สำคัญจัดกลุ่มได้เป็น 3 กลุ่มคือ ข้อมูลสารสนเทศประชากร ข้อมูลสารสนเทศด้านสวัสดิการ และข้อมูลสารสนเทศด้านสุขภาพและการรักษาพยาบาล ปัจจุบันกระบวนการจัดการข้อมูลสารสนเทศผู้สูงอายุของแต่ละหน่วยงานไม่มีความแตกต่างกันมาก โดยเฉพาะการรวบรวมข้อมูล ทั้งนี้เพราะเป็นการรวบรวมข้อมูลสารสนเทศที่ใช้ในการปฏิบัติงานเหมือนกันทุกหน่วยงาน แต่รายละเอียดของวิธีการและข้อมูลอาจแตกต่างกันไปตามขั้นตอนการรวบรวมข้อมูลสารสนเทศ ผู้ปฏิบัติงานในระดับพื้นที่เป็นผู้รวบรวมข้อมูลแล้วส่งมายังระดับจังหวัด และส่งต่อไปจนถึงหน่วยงานส่วนกลางในระดับประเทศที่รับผิดชอบการปฏิบัติงานในด้านนั้นๆ ผู้ที่ให้ข้อมูล คือประชาชนที่ใช้บริการ ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน อสม. อบต. เป็นต้น และเครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล คือ แบบฟอร์ม หรือใบคำร้องเพื่อการขอใช้บริการในแต่ละเรื่องโดยกระทรวงเป็นผู้กำหนด

          การจัดระบบจัดเก็บข้อมูลสารสนเทศ หน่วยงานที่รับผิดชอบข้อมูลผู้สูงอายุแต่ละด้าน ส่วนใหญ่มีการจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบของระบบสารสนเทศฐานข้อมูลที่สามารถเชื่อมโยงกันได้ทั้งหน่วยงานกลางและหน่วยงานภูมิภาค เช่น ฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร คลังข้อมูลสุขภาพ ที่เชื่อมโยงใช้ร่วมกันทั้งประเทศ ในส่วนของการลงรายการหน่วยงานไม่ได้มีการนำกฎเกณฑ์ที่เป็นสากลมาใช้ ที่ดำเนินการอยู่เป็นการกำหนดกฎเกณฑ์ขึ้นมาใช้เฉพาะ ทำให้ไม่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานได้ ส่วนการเข้าถึงและการค้นคืน เนื่องจากข้อมูลสารสนเทศผู้สูงอายุเป็นสิ่งที่ใช้ในการปฏิบัติงานของหน่วยงาน ดังนั้นแต่ละหน่วยงานจึงได้กำหนดตัวบุคคลผู้รับผิดชอบและสิทธิ์ในการเข้าถึง รวมทั้งระบุรหัสของการเข้าถึง หรือใช้บัตรประชาชนเสียบเข้าที่เครื่องอ่านเพื่อการเข้าถึงฐานข้อมูล ส่วนปัญหาสำคัญ คือข้อมูลสารสนเทศผู้สูงอายุของแต่ละหน่วยงานซ้ำซ้อนกันมากและเชื่อมโยงกันไม่ได้ และหน่วยงานยังขาดนักสารสนเทศวิชาชีพเข้ามาจัดการสารสนเทศผู้สูงอายุโดยตรง

Published
2021-06-28
How to Cite
แม่นมาตย์ส., & แม่นมาตย์ ล. (2021). สภาพปัจจุบันของการจัดการสารสนเทศผู้สูงอายุในประเทศไทย. Information - อินฟอร์เมชั่น, 28(1), 153-174. Retrieved from http://infojournal.kku.ac.th/index.php/information/article/view/525